Kategori: Makaleler

Negatif Aktarım: Geçmişin Bugüne Yansıyan Yansımaları Geçmiş, her zaman bir ışık kaynağıdır; bugünü anlamamıza ve geleceğe yön vermemize yardımcı olur. Ancak bazen geçmişin gölgeleri, toplumsal yapıları, psikolojiyi ve kültürel dinamikleri derinden etkileyen, şekillendirici izler bırakabilir. Bu izlerden biri de “negatif aktarım” kavramıdır. Geçmişteki deneyimler ve olaylar, özellikle travmalar, insanların davranışlarını, düşünce biçimlerini ve ilişkilerini etkileyebilir. Bu durum, toplumsal yapılar ve bireyler arasındaki etkileşimlerdeki kalıpları anlamamıza ışık tutar. Peki, negatif aktarım nedir ve tarihsel olarak nasıl bir evrim geçirmiştir? Negatif Aktarımın Temelleri Negatif aktarım, psikolojik bir terim olarak, bireylerin geçmişteki travmatik veya olumsuz deneyimlerin etkisiyle bugünkü ilişkilerinde ya da durumlarında benzer…

Askerlikte Sınıflandırma Nedir? Derdini Anlatırken Mizahi Bir Yolculuğa Çıkalım İzmir’de, 25 yaşında bir genç olarak, askerlikten bahsedince aklıma gelen ilk şey, “Ya zaten ne olursa olsun sınıflandırılacağım ya, başka bir şeyin önemi var mı?” diyorum. Tabii, arkadaş ortamında sık sık espri yapmam dolayısıyla kimse beni ciddi almaz, ama içimde bir fırtına kopuyor. Çünkü “Askerlikte sınıflandırma nedir?” sorusu, bir gencin ruhunda derin izler bırakabilir, öyle değil mi? Herkesin derdi farklı; kimisi cephede kahraman olmak ister, kimisi komando olur, kimisi de “Tayyörlü yer” diye tabir edilen kısımdan geçmek ister. Ben ise her detayı fazla düşünen, derinlere dalan biriyim. Bu yazıyı da tam…

Apple’da Google Lens Var Mı? Bir akşam, ofisten çıkıp biraz nefes almak için yürürken, gözüm bir dükkandaki eski kitabın üzerine takıldı. Kitap kapağı o kadar dikkatimi çekti ki, “Bunu almak istesem bulur muyum?” diye düşündüm. Sonra birden aklıma geldi, “Google Lens olsa hemen telefonumu çıkarıp tarar, bulur, alırdım!” Ama Apple’da Google Lens var mı? Ya da bir iPhone kullanıcısı, benzer bir şeyi nasıl yapar? Bu konuda ne kadar farkındayım, gerçekten farkında mıyım? Hadi gelin, bu sorunun peşinden biraz gidelim. Google Lens’in Gücü Google Lens, aslında basit bir “kamera ile arama” aracından çok daha fazlası. O kadar güçlü bir uygulama ki,…

İster İstemez Yineleme mi? Antropolojik Bir Perspektifle Kültürlerin Çeşitliliğine Bakış Kültürler, yalnızca birer yaşam tarzı ya da gelenekler bütünü olarak kalmaz, aynı zamanda bireylerin dünyayı nasıl algıladığını ve anlamlandırdığını şekillendirir. Her bir toplum, kendine özgü ritüelleri, semboller, akrabalık yapıları ve ekonomik sistemleriyle farklı bir yaşam pratiği ortaya koyar. Ve belki de, bu çeşitlilikte en ilginç ve kafa karıştırıcı olanı, bazı davranışların, düşüncelerin ya da ritüellerin neredeyse her kültürde bir şekilde tekrarlanmasıdır. Bir insanın gözlemleriyle başladığı bu soruya, antropolojinin derinliklerinden bakarak cevap arayacağız: İster istemez yineleme mi? Kültürel Görelilik ve Tekrarın Anlamı Bir davranışın ya da sembolün bir toplumda nasıl anlam…

Kaynakların Kıtlığı ve Walkman Kulaklık: Ekonomik Bir Bakış Bir ekonomist değilim; ancak kaynakların kıtlığı ve seçimlerin sonuçları üzerine düşünen biri olarak, hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen teknolojik ürünlerin – örneğin Walkman kulaklık gibi – ekonomik anlamda ne anlama geldiğini sorgulamak, sadece sayıların ötesinde insan davranışını ve piyasa dinamiklerini anlamamıza yardımcı olur. Her seçim, sınırlı kaynaklar içinde başka bir seçimden vazgeçmeyi – yani fırsat maliyetini – beraberinde getirir. Bir Apple AirPods ya da Sony WF‑1000XM5 kulaklık almaya karar verdiğinizde, sadece ürünün kendisini değil, o ürünün piyasadaki konumunu, bireysel tercihleri, üretim süreçlerini, küresel ekonomik eğilimleri ve davranışsal eğilimleri de satın alırsınız.…

Savcılıkta İfade Vermek Ne Kadar Sürer? Antropolojik Bir Bakış Birçok kültürde, insanları toplumsal düzen içinde tutan belirli ritüeller ve normlar vardır. Bu normlar, kimliğimizin ve toplumumuzun şekillenmesinde önemli bir rol oynar. Düşünsenize, bir savcılığa gidiyorsunuz, ifade vermek için bir odada bekliyorsunuz. Bu sıradan bir durum gibi görünebilir, ancak aslında çok daha fazlası var. İfade verme süreci, sadece hukuki bir prosedür değil; aynı zamanda bireylerin kimliklerini, toplumsal bağlarını ve kültürel normlarını yeniden şekillendirdiği bir deneyim olabilir. Bunu anlamak için, farklı kültürlerde benzer süreçlerin nasıl işlediğine bakmamız gerekiyor. Antropologlar, toplumların ve bireylerin dünyayı nasıl algıladıklarını, etkileşimde bulundukları normları ve bu normlara nasıl…

Ne Tür Diziler Vardır? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Günümüzde popüler kültürün merkezinde yer alan televizyon dizileri, toplumsal yapıları, güç ilişkilerini ve ideolojik akımları anlamamıza yardımcı olan önemli araçlardan biri haline gelmiştir. Birçok dizi, sadece eğlencelik bir içerik olmanın ötesine geçerek, toplumların nasıl şekillendiğine, kurumların nasıl işlediğine ve iktidarın nasıl sürdürülüp meşrulaştırıldığına dair derinlemesine bakışlar sunar. Edebiyat ve sanatla olan benzerliğine rağmen, dizilerdeki güç dinamikleri, birey ile devlet arasındaki ilişkiyi, yurttaşlık ve demokrasi kavramlarını doğrudan sorgulama fırsatı sunar. Bu yazıda, diziler aracılığıyla iktidar, ideoloji ve toplumsal düzen gibi temaların nasıl işlendiğini, güncel siyasal olaylar ışığında analiz edeceğiz. İktidar ve Kurumlar:…

Bir Sayıyla Başlayan Soru: Eğitim, Güç ve Düzen Üzerine Düşünmek “Meslek lisesi bilişim teknolojileri bölümü kaç puan?” sorusu ilk bakışta masum, hatta teknik bir merak gibi görünüyor. Oysa bu soru, bir toplumda gücün nasıl dağıtıldığını, hangi bilgi türlerinin değerli sayıldığını ve yurttaşların geleceğe hangi kanallardan yönlendirildiğini düşünmek için güçlü bir kapı aralıyor. Eğitim sisteminin içine yerleştirilmiş puanlar, yalnızca bireysel başarı ölçütleri değil; aynı zamanda siyasal tercihlerin, kurumsal önceliklerin ve ideolojik yönelimlerin somut göstergeleri. Bu yazıda kesin bir taban puan vermekten özellikle kaçınarak, bu sorunun arkasındaki siyasal ve toplumsal anlam katmanlarını keşfetmeye çalışacağım. Çünkü puanlar değişir; ama puanları var eden düzen,…

Sıvıların Belirli Bir Hacmi Var Mıdır? Sıvıların hacmi, herkesin günlük yaşamında karşılaştığı, ama çoğu zaman çok fazla sorgulamadığı bir konu. Ama gelin, bu soruyu biraz daha derinlemesine ele alalım: Gerçekten sıvıların belirli bir hacmi var mı? Yoksa sıvılar, bulundukları ortamın şekline mi uyar? Küresel Perspektiften Sıvıların Hacmi Bütün dünyada sıvıların fiziksel özellikleri, özellikle de hacim konusundaki anlayış genellikle aynıdır. Bilimsel olarak bakıldığında, sıvılar belirli bir hacme sahip değildir, çünkü onların hacmi bulundukları kabın şeklini alır. Bu özellik, sıvıların gazlardan farklı olarak sabit bir hacme sahip olmasının yanında, şekilsiz olmalarını da açıklar. Mesela, bir bardakta 200 ml su varsa, suyu başka…

Namazda Kıraat Farz mı Vacip mi? Bir İkilemin Hikâyesi O An, Zihnimdeki Soru Kayseri’nin soğuk bir sabahında, güneş henüz doğmamışken, namazda kıraatın farz mı vacip mi olduğunu düşünüyordum. O sabah namazını kılarken, bir yandan içimdeki bu soru beni kemiriyor, bir yandan da namazın huzurunda kaybolmaya çalışıyordum. Yavaşça secdeye kapanırken, kıraatla ilgili bu soru bir kez daha kafamı kurcalamaya başladı: “Namazda kıraat farz mı vacip mi?” Kıraat, namazda okunan Kur’an ayetleriydi. Çoğu zaman fark etmeden, içimden geçerdi bu soru. Fakat sabah namazında, bu soru bir türlü çıkmıyordu kafamdan. Bir taraftan vicdanımda hissettiğim huzur, diğer taraftan belirsizliğin yarattığı kaygı… Bunu ilk defa…